Niet rommelen aan toegankelijkheid hoger onderwijs (10/1 - 3/2)
05/02/2010Beste mensen,
Deze week sinds lange tijd weer eens vernomen van studentenacties bij collega-universiteiten. Naast vermeende bezuinigingen op het hoger onderwijs was de boven de markt zwevende afschaffing van de basisbeurs de directe aanleiding. Over dat laatste heb ik in november al geblogd. Toch is er wel reden om bezorgd te zijn over de toegankelijkheid van ons hoger-onderwijssysteem.
Financiële drempels
De afschaffing van de basisbeurs kan drempelverhogend werken. Pas als we de uitwerking van het alternatief - het sociaal leenstelsel - goed kennen, kun je conclusies trekken. Maar zelfs als dit leenstelsel de toekomstig afgestudeerden op gelijke wijze behandelt, dan nóg kan het geleende bedrag bij studenten met rijkere ouders lager zijn dan dat van hun armere collega’s. Daarmee is de startpositie voor de verdere loopbaan verschillend. En wordt het straks mogelijk om binnen het leenstelsel bij te lenen voor leven-lang-leren activiteiten?
Selectie
Er worden forse stijgingen verwacht van het aantal jongeren dat de komende 10 jaar naar de universiteiten zal gaan. VSNU-voorzitter Noorda pleitte in het Financieel Dagblad (dd. 20 januari) voor meer vwo-instroom in het hbo en meer selectie-mogelijkheden binnen het wo (’voor en na de poort’). Met deze oplossing heeft Noorda natuurlijk gelijk. Ik waarschuw echter wel voor het imago-effect van die oplossing; het signaal dat niet iedereen die dat qua capaciteit zou kunnen de hoogst haalbare opleiding hoeft te volgen. Voor de arbeidsmarkt mag dat waar zijn. Echter op langere termijn pleit ik voor een zo hoog mogelijk opgeleide bevolking.
Vangnet
Wat alle plannen en ideeën ook teweeg brengen, het komt aan op het spannen van een adequaat vangnet. Wij bij de Open Universiteit hebben ervaring met vangnetten. Niet alleen voor mensen die om wat voor een reden dan ook geen hoger onderwijs onderwijs hebben gevolgd, maar ook voor de mensen die last hebben van een foute studiekeuze, een afgebroken opleiding, een financiële drempel op jonge leeftijd, een te lage ho-opleiding. Nederland kan het zich niet permitteren al dat talent terzijde te schuiven. Een leven-lang-lereninfrastructuur kan dat vangnet bieden. Voor flexibel, open hoger afstandsonderwijs: de Open Universiteit; voor face-to-face residentieel onderwijs: de traditionele universiteiten en hbo-instellingen, eventueel in deeltijdvorm. Zonder dit vangnet is rommelen aan de toegankelijkheid spelen met vuur, het bedreigen van talent.
en verder…
* lanceerde de Open Universiteit als eerste Nederlandse ho-instelling materialen via iTunes U van Apple. Ook de collega’s van de TU Delft deden mee.
* kwalificeerde de zesde OU-student zich voor de Olympische Winterspelen. Het kijken naar de Spelen in Vancouver wordt daarmee ‘werken’.
* nam ik afscheid als voorzitter van de landelijke Toetsingscommissie Wet Werk en Bijstand. Het was mijn laatste link met mijn verleden als lokaal bestuurder. De gewonnen tijd wordt moeiteloos gevuld met een nieuwe klus: voorzitter van de Adviescommissie t.b.v. de kandidaatstelling Tweede Kamer voor het CDA.
* groeit het aantal volgers van mijn Twitter-account gestaag. Het zijn er al méér dan mijn aantal Hyves-vrienden. Wonderlijke wereld, die sociale media! Er gaat echter niets boven persoonlijke ontmoetingen en gesprekken.
Theo Bovens
Voor Nederland en Vlaanderen is de Open Universiteit al 25 jaar een parel in de infrastructuur van het hoger onderwijs. Met de Vlaamse overheid zijn we in gesprek over de vraag hoe de Open Universiteit nog beter kan worden ingezet in hun LLL-beleid. De universiteit als bondgenoot. Soms droom ik dat zoiets in Nederland ook zou kunnen.
Gelukkig is ons dagelijks werk enerverend en tijdrovend genoeg: het goed bedienen van ruim 25 duizend studenten en het leveren van prima prestaties in onderzoek en maatschappelijke dienstverlening. Geen tijd op te dromen!