Weblog Theo Bovens

Beste mensen,

Bij toeval kwam ik deze week mijn goedbedoelde adviezen tegen aan het adres van de kabinetsinformateur Herman Wijffels, nu 3,5 jaar geleden (zie ook persbericht januari 2007). Het is erg relativerend om te zien dat ik ze ook weer vandaag zou hebben kunnen versturen aan Ivo Opstelten. Toch is er in al die tijd veel gebeurd, maar helaas ook veel niet.

Gedogen
Volgens mij is wel genoegzaam bekend dat ik een regering waarin CDA en PVV samen zitting hebben niet zie zitten (twitter en bericht in De Limburger 27/7). Inmiddels is daar ook geen sprake meer van, maar wordt wel over gedogen, gesproken. Ook niet iets om vrolijk van te worden, maar het geeft CDA (en VVD) tenminste de zekerheid geen concessies op wezenlijke principiële punten te hoeven doen. Binnen het CDA is het debat losgebroken. Onderbelicht blijft de rol van VVD (Rutte) en PvdA (Cohen). Door hun, elkaar uitsluitende, opstelling immers zitten we over deze curieuze optie te spreken.

Innovatie-agenda �
VSNU, KNAW, TNO, NWO en de werkgeverskoepels bepleiten in een manifest de instelling van een Kennis- en Innovatieraad, als opvolger van het Innovatieplatform. Ruim een jaar geleden was dr. Sam Pitroda in Nederland te gast bij de Open Universiteit. Pitroda is voorzitter van een soortgelijk orgaan in India. Ook de Amerikanen kennen iets dergelijks. Het succes van deze constructie zit daar in het gewicht dat door de politiek aan de adviezen wordt toegekend. Dat is daar erg veel. Waarom bekruipt mij het gevoel dat de Nederlandse politiek het vaak beter wil weten dan topdeskundigen?

Kennissamenleving vraagt investeringen �
Er is feitelijk geen serieuze partij die zwaar op onderwijs en onderzoek wil bezuinigen. Dat goede nieuws is echter onvoldoende. Ik denk dat voldoende is aangetoond dat Nederland méér moet investeren in kennisontwikkeling, onderwijs en onderzoek. De cijfers over een tekort aan hoger opgeleiden zijn onverminderd actueel. Onderbelicht in alle pleidooien is dat het op actueel op peil houden van kennis en het verhogen van bestaande kennisniveau’s onlosmakelijk onderdeel van de investeringsbehoefte is. Het is kortzichtig wel in de kwaliteit en kwantiteit van het onderwijs aan jongeren te investeren zonder tegelijkertijd het leven lang leren beter geregeld te hebben. Kennis zonder onderhoud verliest snel zijn houdbaarheid.

En verder…

* is de financiële positie van het hoger onderwijs op korte termijn ongewis; wat heeft het zittend kabinet nog in petto, wat zal in het regeerakkoord staan, wat betekent de verhoging pensioenpremies, hoe succesvol zullen de acties voor loonsverhoging zijn, hoe vangt het ho de stijging studentenaantallen op?

* zou ik DUO aanraden in hun regelgeving een harheidsclausule op te nemen, zodat in de toekomst zaken als een vergeten postzegel met grotere souplesse kunnen worden opgelost. ‘Ook dat nog’ van de KRO zou gesmuld hebben!

* was dit de 75e blog in 4 jaar tijd. Karakter en omvang zijn gewijzigd; op de mix met Twitter en straks Facebook/LinkedIn wordt nog gestudeerd. Maar in elk geval levert elke blog nieuwe interactie op.

Beste mensen,

Het WK voetbal is alweer voorbij. Nederland gaat over tot de orde van de dag en gaat meteen op vakantie. De thuisblijvers richten zich op hittegolf, kabinetsformatie met radiostilte en Tour de France. Vele OU-studenten hernemen hun plek achter de laptop of studeertafel. Meer vrije tijd betekent voor hun meer tijd om te studeren. Petje af!

Oranje
Het blijft een interessant fenomeen: een land dat in vier weken oranje kleurt en een saamhorigheidsgevoel ontwikkelt waar politieke partijen met nationale aspiraties jaloers op zijn. Voor mensen die in de vrije tijd studeren (zoals de onze studenten) waren het moeilijke weken. Ga ik apart zitten studeren of kijk ik naar de wedstrijd? Voor een OU-collegevoorzitter zijn er triviale keuzes: mogen de mensen in werktijd kijken of moeten ze verlof nemen en wat is de positie van degenen die ’s avonds in een studiecentrum werken? Hoe reageren onze Vlaamse en buitenlandse medewerkers? Wij besloten soepel te zijn nà de groepsfase. Het bedrijfsrestauarant kleurde oranje en zelfs ik ontkwam niet aan het dragen van een oranje T-shirt met OU-logo. We zijn tenslotte geen regionale instelling!

Formatie
Het lijkt gemakkelijker om de WK-finale te halen dan om een kabinet te smeden. We zijn natuurlijk gezegend met een zeer versnipperd electoraat en het politieke midden is instabiel geworden. Voor het hoger onderwijs/onderzoek, of voor de dossiers Leven Lang Leren, Open Content of Lerarenbeleid, is de financiële toekomst daarmee ongewis. Het maken van een begroting voor 2011 is dan ook in deze weken geen gemakkelijke opgave. Gaat het demissionaire kabinet nog bezuinigen, komt een nieuw kabinet met extra investeringsgeld (1e geldstroom-onderzoek, sectorplannen)? En wat gaat het nieuwe bekostigingsysteem voor de OU betekenen? Hopelijk is er duidelijkheid vóór 21 september, c.q. doorbreekt men de vrijwillige (en meestal weldadige) radiostilte op dit onderwerp.

En verder…

* heeft de OU een goed jaar achter de rug. Ons jaarverslag en jaarrekening laten een succesvol jubileumjaar zien.

* groeit onze modulen-afzet al meer dan 2 jaar gering maar gestaag, verbetert ons academisch profiel (meer publicaties, meer promoties) en stijgt het studentenoordeel.

* maak ik graag een einde aan talloze speculaties: ik doe niet mee aan de race voor het burgemeesterschap van Maastricht. Hoewel oud nieuws, haalde deze mededeling toch opnieuw de Limburgse kranten.

* gaat de frequentie van mijn tweets (www.twitter.nl/TheoOUNL) vanwege vele vrije momenten naar een iets lager pitje en

* wens ik allen, voor zover van toepassing, veel voldoening bij studie en/of vakantie!

Beste mensen,

Mijn blogfrequentie heeft duidelijk te lijden aan de groeiende aandacht voor twitter maar nu is een boodschap van >140 tekens wel op zijn plek. Het is immers een tijd vol dieptepunten en hoogtepunten. Graag deel ik er een paar met u.

De beste universiteit van Nederland!
Na vier keer een tweede plek in de ranglijsten op basis van de Nationale Studentenenquête, publiceert Studiekeuze123 vandaag de cijfers van de laatste en meteen grootste enquête: de studenten zijn het meest tevreden over de OU (een 4,3 op de 5-puntschaal) in vergelijking met het gemiddelde van 4.0 van alle 14 Nederlandse universiteiten. Als je daarbij beseft dat in doorsnee OU-studenten kritischer zijn ten aanzien van het aanbod, is dit een extra opsteker.

Uitslag
Die opsteker kon ik wel gebruiken. U kent mijn politieke voorkeur. Ik mocht de selectiecommissie van het CDA voorzitten die >50 nieuwe frisse kandidaten geschikt kon verklaren voor het kamerlidmaatschap. Voor al dat talent, en voor alle CDA-stemmers was de uitslag een grote teleurstelling. Het leeglopen van het politieke midden komt de bestuurbaarheid van Nederland niet ten goede.

Hoger onderwijs
Van de meeste partijen heb ik een redelijk beeld van hun plannen ten aanzien van het hoger onderwijs. Vrijwel iedereen wil investeren in de kwaliteit en méér geld uittrekken. Minder partijen zijn duidelijk over leven-lang-leren. Is men bereid om de aanbevelingen van de denktank Van Boxtel te implementeren? En hoe staan partijen tegenover de beweging van open access, open source, open leermiddelen (alleen het CDA noemde Wikiwijs!) en open content? Spreekt voor zich dat ik de kabinetsformatie op deze punten nauw zal volgen.

Leven lang leren?
Op 18 juni 2010 is het exact 2 jaar geleden dat ik de slogan ‘Leven Lang Leuteren over Leven Lang Leren’ voor het eerst uitsprak. Er is ontegenzeglijk best veel gebeurd. Waarschijnlijk sneuvelt in de formatie de Projectdirectie Leren en Werken (OCW/SZW). Alles wat moet worden bedacht is bedacht. Echter: wie neemt het voortouw in de uitvoering, waar blijft het grote scholingsoffensief? Ook hier kunt u ervan verzekerd zij dat we de komende maanden scherp opletten. Dit keer wel tijd voor een programmaminister Leven Lang Leren? (zie persbericht 5 januari 2007)

En verder…

* openden wij alvast het Academisch jaar van Frits Wester en 10 lijsttrekkers/vertegenwoordigers van kleine(re) politieke partijen op 1 juni. De vernieuwde gratis internetcursus Politieke stromingen werd gelanceerd en prof. Arno Korsten kwam met het 1e exemplaar van zijn nieuwste boek Regeren met programma’s.

* dank ik de Raad van toezicht voor mijn herbenoeming per 1 september als Collegevoorzitter van de OU. Ik heb veel zin in een deze nieuwe periode!

* dank ik de minister van Sociale Zaken voor mijn herbenoeming per 1 april als Kroonlid van de SER. Het werk, zeker in de rol als lid van het Dagelijks Bestuur, wordt steeds effectiever en geeft voldoening.

* zal de Open Universiteit, zolang ik daar verantwoordelijkheid voor draag, nooit meewerken aan een vorm van etnische registratie, zoals de PVV dit in haar programma wenst. Het is voor mij onvoorstelbaar dat de velen die PVV stemden, waaronder vele provinciegenoten, om die reden zo hebben gestemd. Ik hoop maar dat men ‘gewoon’ een proteststem heeft willen doen klinken. Daar kun je dan nog wat mee doen.

Beste mensen,

Geheel tegen de bedoeling van bloggen in, heeft u mijn blog-commentaar moeten missen, net nu in dit land een kabinet viel, verkiezingen werden uitgeschreven, kandidaten geselecteerd, heroverwegingen gepubliceerd, programma’s uitgebracht en KIA-foto’s werden gemaakt. Om nog maar te zwijgen van de twee medailles voor OU-studenten in Vancouver, de eerste plek voor de OU in de Keuzegids HO inzake deeltijdstudies en de succesvolle afsluiting van het Europees TenCompetence-programma. Kortom: voldoende stof voor wel 10 blogs.

Handen af van onderwijs…
Gesprek van de dag in het onderwijsveld vormen de mogelijke plannen tot bezuinigingen op (hoger) onderwijs en onderzoek. Mijn ideeën over het sociaal leenstelsel kent u inmiddels, tenminste vanuit het perspectief van leven lang leren gezien. Vanuit dàt perspectief is collegegeldverhoging een slecht alternatief. Als je pakweg 45 jaar oud bent maak je met elke verhoging van het collegegeld de keuzedrempel voor (weer)studeren hoger. Een 18-jarige vwo’er gaat altijd wel studeren, maar voor een 50-er zijn er talloze mogelijkheden om het geld en vrije tijd te besteden!

… of handen erbij?
De maatschappelijke druk om meer te investeren in onderwijs en onderzoek neemt toe. De KIA-partners hebben opnieuw een verontrustende foto uitgebracht. Voor mij geen verrassing dat de kaart voor leven lang leren nog steeds rood is. Bij de pleidooien voor méér geld naar onderwijs, moeten we LLL niet vergeten. Hier zijn slimme combinaties noodzakelijk: investeer bijvoorbeeld in flexibilisering van het publieke onderwijsaanbod. Differentiatie en maatwerk bevorderen zowel excellentie als de kansen voor leven lang leren. Dat doen ook investeringen in open leermiddelen (Wikiwijs; uitbreiden naar de ho-sector). Kortom: kijk bij de keuze voor nieuw geld voor onderwijs/onderzoek ook naar de effecten voor LLL; dat is pas duurzaam!

Of handen ineen…?
U kent mijn stokpaardje: pleiten voor meer samenwerking in het ho en benutting van de mogelijkheden van een nationaal instituut als de Open Universiteit. Zaken als Netwerk Open Hogeschool, centrale voortentamens, gezamenlijke schakelprogramma’s, het wegwerken van deficiënties, voorsorteren van buitenlandse studenten, ingewikkelde doelgroepen, zijn thema’s waar 1 + 1 vaak 3 is. Daarmee spelen instellingen geld vrij voor extra investeringen in hun onderwijs en onderzoek. SURF kan een soortgelijke rol spelen voor de investeringskeuzes in leerplatforms en ict-infrastructuur.

Dan handen in de lucht…
* voor Lauriene van Riessen en Jan Blokhuijsen, twee OU-studenten die een bronzen medaille in Vancouver behaalden

* voor de masteropleidingen Cultuurwetenschappen en Psychologie van de OU die de beste van Nederland zijn volgens Keuzegids Masters 2010. 

* voor de OU als geheel, die in de Keuzegids Hoger Onderwijs 2010 voor deeltijdstudies als beste universiteit uit de bus kwam

Voor de meest actuele opmerkingen verwijs ik ook naar mijn Twitteraccount. In een seminar van De Baak over het gebruik van social media mocht ik uitleggen dat (en waarom) ik wil toegroeien naar een bewuste mediamix tussen Twitter, Hyves, LinkedIN, Facebook en deze blog. Een kleine twittergolf was de reactie, echter niet over deze inhoudelijk onderbouwde stelling, maar over mijn terloopse ‘ontboezeming’ dat ik bijna 2 jaar met een bekende RTL-journalist een etage in Den Haag heb gedeeld. Zo kom je als Collegevoorzitter nog eens in de gossip-rubrieken…

Beste mensen,

Deze week sinds lange tijd weer eens vernomen van studentenacties bij collega-universiteiten. Naast vermeende bezuinigingen op het hoger onderwijs was de boven de markt zwevende afschaffing van de basisbeurs de directe aanleiding. Over dat laatste heb ik in november al geblogd. Toch is er wel reden om bezorgd te zijn over de toegankelijkheid van ons hoger-onderwijssysteem.

Financiële drempels
De afschaffing van de basisbeurs kan drempelverhogend werken. Pas als we de uitwerking van het alternatief - het sociaal leenstelsel - goed kennen, kun je conclusies trekken. Maar zelfs als dit leenstelsel de toekomstig afgestudeerden op gelijke wijze behandelt, dan nóg kan het geleende bedrag bij studenten met rijkere ouders lager zijn dan dat van hun armere collega’s. Daarmee is de startpositie voor de verdere loopbaan verschillend. En wordt het straks mogelijk om binnen het leenstelsel bij te lenen voor leven-lang-leren activiteiten?

Selectie
Er worden forse stijgingen verwacht van het aantal jongeren dat de komende 10 jaar naar de universiteiten zal gaan. VSNU-voorzitter Noorda pleitte in het Financieel Dagblad (dd. 20 januari) voor meer vwo-instroom in het hbo en meer selectie-mogelijkheden binnen het wo (’voor en na de poort’). Met deze oplossing heeft Noorda natuurlijk gelijk. Ik waarschuw echter wel voor het imago-effect van die oplossing; het signaal dat niet iedereen die dat qua capaciteit zou kunnen de hoogst haalbare opleiding hoeft te volgen. Voor de arbeidsmarkt mag dat waar zijn. Echter op langere termijn pleit ik voor een zo hoog mogelijk opgeleide bevolking.

Vangnet
Wat alle plannen en ideeën ook teweeg brengen, het komt aan op het spannen van een adequaat vangnet. Wij bij de Open Universiteit hebben ervaring met vangnetten. Niet alleen voor mensen die om wat voor een reden dan ook geen hoger onderwijs onderwijs hebben gevolgd, maar ook voor de mensen die last hebben van een foute studiekeuze, een afgebroken opleiding, een financiële drempel op jonge leeftijd, een te lage ho-opleiding. Nederland kan het zich niet permitteren al dat talent terzijde te schuiven. Een leven-lang-lereninfrastructuur kan dat vangnet bieden. Voor flexibel, open hoger afstandsonderwijs: de Open Universiteit; voor face-to-face residentieel onderwijs: de traditionele universiteiten en hbo-instellingen, eventueel in deeltijdvorm. Zonder dit vangnet is rommelen aan de toegankelijkheid spelen met vuur, het bedreigen van talent.

en verder…

* lanceerde de Open Universiteit als eerste Nederlandse ho-instelling materialen via iTunes U van Apple. Ook de collega’s van de TU Delft deden mee.

* kwalificeerde de zesde OU-student zich voor de Olympische Winterspelen. Het kijken naar de Spelen in Vancouver wordt daarmee ‘werken’.

* nam ik afscheid als voorzitter van de landelijke Toetsingscommissie Wet Werk en Bijstand. Het was mijn laatste link met mijn verleden als lokaal bestuurder. De gewonnen tijd wordt moeiteloos gevuld met een nieuwe klus: voorzitter van de Adviescommissie t.b.v. de kandidaatstelling Tweede Kamer voor het CDA.

*  groeit het aantal volgers van mijn Twitter-account gestaag. Het zijn er al méér dan mijn aantal Hyves-vrienden. Wonderlijke wereld, die sociale media! Er gaat echter niets boven persoonlijke ontmoetingen en gesprekken.

Theo Bovens

Beste mensen,

Driekoningen betekent het einde van de kersttijd. De laatste maand van 2009 en de eerste van 2010 zijn in de media gevuld met terugblikken en vooruitkijken. Binnen de Open Universiteit kijken we terug op een succesvol lustrumjaar. Het 25-jarig bestaan is met de nodige luister en verdieping gevierd. Wat zijn mijn verwachtingen, voorspellingen en dromen voor 2010?

Januari: de landelijke politiek onderschrijft de aanbevelingen van de Denktank Van Boxtel inzake leven lang leren; een groot LLL-offensief (sociale partners, KIA-partijen, kabinet) wordt gelanceerd.

Februari: onze studenten/olympiërs behalen minstens 4 medailles in Vancouver, waarmee ze bewijzen dat studeren aan de Open Universiteit gepaard kan gaan met het bedrijven van topsport.

Maart: de commissie Veerman spreekt nogmaals uit dat er geen fatsoenlijk stelsel van hoger onderwijs in Nederland denkbaar is zonder een instelling als de OU. Een voorziening voor: afstandsonderwijs, vangnet/tweede kans, bijzondere doelgroepen, leven-lang-leerders, wegwerken deficiënties, flexibel studeren, brede toegang enz.

April: de eerste studenten schrijven zich in voor de opleiding hbo-Rechten die de OU gaat aanbieden naast de wo-opleiding. Erkenning voor de grote behoefte aan open hbo; de procedure voor de Netwerk Open Hogeschool Informatica is op een oor na gevild.

Mei: de heroverwegingsrapporten lekken uit. Voor het lerarendossier blijkt gelukkig meer geld beschikbaar te komen. De overheid wil dat werkplekleren voor onderwijsgevenden standaard wordt en vraagt het RdMC om steun.

Juni: het Wikiwijs-project gaat een volgende fase in. Schoolbesturen en ouders eisen dat open leermiddelen met spoed beschikbaar komen voor alle typen van onderwijs, met name vanwege de geboden kwaliteit.

Juli: de eerste OU-tentamens vinden plaats in Almere. Daarmee is de Open Universiteit aanwezig in alle Nederlandse provincies. Afspraken zijn nog in de maak over OU-onderwijs op de Antillen.

Augustus: de proef waarbij open content via een abonnementensysteem wordt gecombineerd in het businessmodel van de OU blijkt halverwege zeer succesvol. De studentenaantallen bij de master Onderwijswetenschappen zijn verdubbeld.

September: na 10 jaar rectoraat neemt Fred Mulder afscheid, op dat moment de langstzittende rector binnen het Nederlands rectorencollege.

Oktober: zijn opvolger ondertekent de overeenkomsten over de eerste joint degrees (master) met diverse Europese zusterinstellingen. Vlaanderen blijkt goed vertegenwoordigd.

November: Voor de vijfde achtereenvolgende keer blijkt de Open Universiteit nà Wageningen de tweede universiteit van Nederland in de Keuzegids Hoger Onderwijs. Alle bacheloropleidingen staan weer in de top 3, net als de paar voor het eerst onderzochte masteropleidingen.

December: de minister van Onderwijs stelt de OU in staat om de programma’s voor studenten met een functiebeperking fors uit te breiden. Tevens verzacht hij het woonland-principe in de nieuwe bekostigingswet, en schaft hij het leeftijdscriterium van 18+ af.

Theo Bovens

Beste mensen,

In deze blog-achtige rubriek zijn de ups and downs van de Open Universiteit, het leven lang leren-dossier in Nederland en de conditie van het hoger onderwijsbestel al vaker aan de orde geweest. In 25 jaar heeft de Open Universiteit zich een unieke, bescheiden doch krachtige positie verworven. Inspirerend voor grote groepen volwassenen die op ons zijn aangewezen. De twee nieuwe eredoctoren, Geert van Istendael en Brenda Gourly, ontroerden hun academisch gehoor met hun respons na de aanvaarding van hun bul. De OU als buitenbeen(tje) voor het onderwijsbestel van Nederland en Vlaanderen, maar wel een been zonder welke dit bestel zou wankelen!

Want we leveren kwaliteit…
Vier van onze zes bacheloropleidingen staan nummer één in de Keuzegids Hoger Onderwijs, en de twee overige ook nog eens in de top 3. Geen twijfel dus over ons niveau. Voor onze doelgroepen zijn we vaak de enige aanbieder en juist als monopolist moet de kwaliteitszorg 100% zijn. Maar voor anderen zijn we inmiddels een volwaardig alternatief voor studeren aan een traditionele universiteit. LOF-learning (Lifelong, Open, Flexible), het label waaronder de open universiteiten in Europa samenwerken, is wellicht ook toekomst voor de rest van het hoger-onderwijsbestel.

Want we bieden bijzondere mogelijkheden…
Inmiddels hebben zich al vast drie studenten zich geplaatst voor de Winterspelen in Vancouver. Studente Marianne Vos (wielrennen) werd uitgeroepen tot Sportvrouw van het Jaar 2009. Studente Inge Dekker (5x goud EK) werd met haar estafetteteam Sportploeg van het Jaar. Hoewel ik er persoonlijk weinig aan heb bijgedragen, kreeg ik op het Sportgala in de RAI vele felicitaties. De combinatie leren en werken/gezin/hobby maakt vele prestaties mogelijk, binnen én buiten de studie.

Want we kijken steeds vooruit…
Het onderwijsmodel van de toekomst zal er anders uitzien dan vandaag. De invloed van nieuwe technologiën, sociale media, communicatie-methoden enzovoort hebben grote invloed op de organisatie van het onderwijs, zowel de productie als de exploitatie ervan. De Open Universiteit denkt actief na over de betekenis van open content, open access, open source en open educational resources voor het ‘businessmodel’ van het ho. De eerste pilots met echte studenten gaan volgend jaar van start. Sinds MIT Boston in 2001 begon met OER zijn bijna 10 jaar verstreken. De fundamentele veranderingen zullen geen 10 jaar meer duren.

en verder…

* sprak de Tweede Kamer in een Algemeen Overleg met Plasterk over Leven Lang Leren. Mijn blog van het voorjaar haalde niet alleen de pers, maar leidde ook tot kamervragen en kabinetsantwoorden. Prima dat de druk op het LLL-dossier onverminderd hoog blijft. Is helaas nog altijd nodig!

* rond ik vrijdag 18/12 in de plenaire SER-vergadering met mijn SER-commissie JOS het adviestraject af over Jongeren met Ontwikkel- en Gedragstoornissen; ‘De Winst van Maatwerk’ zal het eerste SER-advies nà de AOW-perikelen zijn. Ik reken op unanimiteit!

* sluiten we een prachtig jubileumjaar van de Open Universiteit. Kijk maar eens naar de lustrumsite waar rapportages en foto’s van de vele activiteiten nog een tijdje blijven staan.

* wens ik alle lezers van harte (vanuit mijn traditie): een zalig kerstfeest en voorspoedig 2010!

Beste mensen,

Op dit moment van schrijven is de behandeling van de Onderwijsbegroting 2010 in volle gang. De tijden dat dan het Binnenhof vol liep met protesterende studenten of leraren is voorbij. Zelfs gespecialiseerde websites als Scienceguide blijven stil. Aanstaande heroverwegingen werpen de schaduwen al vooruit. Vanuit mijn, ik geef toe, gekleurd perspectief, wat opmerkingen.

Afschaffen basisbeurs
Voor de studenten van de Open Universiteit lijkt dit geen relevant debat. De Open Universiteit valt immers niet onder de Wet Studiefinanciering. Onze student, óók als hij nooit hoger onderwijs heeft gevolgd, kan geen beroep doen op studiefinanciering en moet gewoon alles zelf betalen. En ligt zijn inkomen rond of onder bijstandsniveau, dan zijn wij wettelijk verplicht om korting (tot 80%) op de cursusprijzen te geven. Afschaffen van de basisbeurs zou aan deze rare ongelijkheid, aan deze achterstelling van het LLL-onderwijs, een einde maken. 

Principiële gelijkstelling
Het afschaffen van de basisbeurs opent de mogelijkheid om de LLL-student gelijk te behandelen met de student die rechtstreeks van het voortgezet onderwijs komt. De overheid bekostigt één bachelor en één masteropleiding, ongeacht de leeftijd of levensfase van de student. Leven lang leren wordt daarmee waarachtig een gelijkwaardig onderdeel van ons publiek onderwijsbestel. Fantastisch! Nederland hoort er dan weer internationaal bij.

Maar dan ook…
Wel nog even de puntjes op de i zetten. Ik ga ervan uit dat onvermogende studenten van hun universiteit of hogeschool dan ook 80% korting op het collegegeld gaan krijgen. Of als alternatief: dat leven-lang-leerders onder gelijke voorwaarden onder het sociaal leenstelsel moeten kunnen vallen. Dus een leven lang lenen voor een leven lang leren. Mijn langjarig pleidooi om de Open Universiteit ook onder de Wet Studiefinanciering te laten vallen kan daarmee van tafel.

Bezuinigen of investeren?
De principiële opbrengst is hoog, de financiële evenzo. Het bespaarde geld zie ik graag terugvloeien naar het hoger onderwijs. Andere OESO-landen doen dat ook. Ik verwijs bijvoorbeeld naar Canada. Daar investeert alleen al de provincie Alberta miljoenen in e-learning infrastructuur en open educational resources, kortom: een kwalitatieve moderniseringslag van jewelste. Genoeg geld om de universiteit van de toekomst te bouwen. Dat is pas investeren!

Theo Bovens

Beste mensen,

En alweer bevestigt de Nationale Studentenenquête het beeld van de laatste jaren: na Wageningen Universiteit staat de Open Universiteit Nederland stevig op de tweede plek van deze ‘consumenten’-ranking. Afstandsleren is een volwassen alternatief om hoger onderwijs te volgen. Al 25 jaar bewijst de Open Universiteit haar unieke rol en functie. Die wordt hoog gewaardeerd. Waarom profiteert Nederland er niet veel meer van?

1) Voor de nationale doelstelling m.b.t. de kenniseconomie is de impuls in leven-lang-leren conditio sine qua non. Met name het publieke onderwijs moet een tandje bijzetten. Flexibel hoger onderwijs kan enorm veel toevoegen. Waarom de Open Universiteit niet fatsoenlijk faciliteren in haar opdracht om óók in het hbo wat te betekenen?

2) De open source/access/content-beweging bewijst de meerwaarde voor de innovatie van vele economische sectoren. Kennisdeling leidt tot kennisvermeerdering! En het gebeurt ook nog eens veel efficiënter. Waarom niet volop inzetten op open educational resources in het hbo en wo, met inzet van de ervaringen van de Open Universiteit en TU Delft? Waarom niet gewoon (gratis)gebruik kunnen maken van reeds ontwikkelde content van hoge kwaliteit?

3) Alle signalen over de toekomstige arbeidsmarkt laten zien dat de participatiegraad omhoog moet. Dus ook groepen aan de slag die nu te vaak aan de kant staan. Waarom niet de Open Universiteit meer ingezet voor mensen met een functiebeperking, of de nieuwe tweedekansgroep: allochtonen en vluchtelingen?

4) De kennisinstellingen begrijpen hoe belangrijk internationalisering is. Studentenuitwisseling, het binnen halen van buitenlands talent, globalisering van de content; het staat in vele strategische visies. Waarom niet de voordelen van virtual mobility beter vertalen, buitenlandse studenten beter voorbereiden, en community-vorming onder  afgestudeerden realiseren via inzet van elektronische leeromgevingen?

5) Nederland staat voor een enorme opgave om onderwijsgevenden te professionaliseren. Maar ook andere groepen moeten worden ‘opgeschoold’, mede gelet op komende tekorten en het langer doorwerken. Waarom niet gebruik maken van de inzichten van de Open Universiteit over werkplekleren, lerende organisaties, blended learning?

6) etcetera, etcetera!!

      Voor Nederland en Vlaanderen is de Open Universiteit al 25 jaar een parel in de infrastructuur van het hoger onderwijs. Met de Vlaamse overheid zijn we in gesprek over de vraag hoe de Open Universiteit nog beter kan worden ingezet in hun LLL-beleid. De universiteit als bondgenoot. Soms droom ik dat zoiets in Nederland ook zou kunnen.

               Gelukkig is ons dagelijks werk enerverend en tijdrovend genoeg: het goed bedienen van ruim 25 duizend studenten en het leveren van prima prestaties in onderzoek en maatschappelijke dienstverlening. Geen tijd op te dromen!

Theo Bovens  

Beste mensen,

De Open Universiteit Nederland is morgen jarig! We worden 25 jaar! Dank voor al jullie felicitaties. Bijna 300.000 Nederlanders hebben we inmiddels aan meer kennis geholpen. Voor velen daarvan waren en zijn we de enige mogelijkheid om te studeren. Onmisbaar voor de toekomst van de Nederlandse kenniseconomie.

Mensen slimmer maken
In het gegoochel (en niet gegoogle) met cijfers over leven-lang-leren kan de indruk ontstaan dat de deelnamecijfers aan onderwijs voor de categorie volwassenen hoog genoeg zijn. In die cijfers zitten dan ook de bijscholingscursussen die vele werknemers doen op het terrein van automatisering of het leren bedienen van nieuwe apparatuur. Ik ben van mening dat het leven lang leren-debat in Nederland moet gaan om het VERHOGEN van het kennisniveau van mensen, zowel binnen de werksituatie als daarbuiten.

Van bij-scholen naar op-scholen
We kennen de term opscholen eigenlijk niet, maar hij geeft duidelijk aan waar het de Open Universiteit om te doen is, en 25 jaar is geweest. We zijn er voor mensen die nooit hebben kunnen deelnemen aan hoger onderwijs (hun 2e kans), of die fysiek geen fulltime-opleiding aankunnen (2e weg) en afkomen op onze flexibele, modulaire structuur van zelfstudie. Maar steeds ging en gaat het om mensen die hun kennisniveau willen verdiepen en verbreden. Omdat ze een stapje hoger op de loopbaanladder willen zetten, of omdat ze daaraan een geweldige voldoening ontlenen.

Van nieuwsgierig naar leergierig
Leven lang leren stimuleren begint met een verbinding te leggen tussen informeel/non-formeel leren met het formele leren. Vele Nederlanders zijn nieuwsgierig. Ze kijken naar documentaires op Discovery Channel, en spellen de populair-wetenschappelijke pagina’s in de dagbladen. Ze doen graag passief mee met Teleac’s ‘Hoe Zo?’ of de Nationale Wetenschapsquiz. Het verwerken en een plek geven van die kennis, die kunnen toepassen en reproduceren, en erop kunnen voortbouwen: dat is andere koek. De Nederlandse kenniseconomie is gebaat bij meer leergierigheid.

COL-driehoek (Creativiteit-Ondernemerschap-Leergierigheid)
De Open Universiteit zit in het domein van de leergierigheid. En dan nog aan de top van de piramide: het hoger onderwijs. Als de politiek ondernemerschap wil bevorderen, en innovatie hoog op de agenda plaatst, dan ontkomt men niet aan het derde element: bevordering van leergierigheid.

Open Universiteit onmisbaar
In dat licht is de voorziening die de Open Universiteit biedt voor LLL op hoger onderwijsniveau, én de kennis die we in huis hebben van flexibel, modulair onderwijs, van e-learning, gaming en gebruik van nieuwe technologieën, van open content/source/access, van EVC en werkplekleren enzovoort, onmisbaar. Nederland en Vlaanderen mogen trots zijn op deze Open Universiteit. Wees er zuinig op; maak er gebruik van!!

Ad multos annos!